Кешеләр хәбәрсез югалу очраклары мөмкин кадәр аз булсын өчен коткаручылардан киңәшләр
Татарстан халкына тормыш өчен мөһим киңәшләр белән ТР Гадәттән тыш хәлләр министрлыгы каршындагы Эзләү-коткару хезмәте коткаручысы Алмаз Корбанов мөрәҗәгать итте. Аның сүзләренә караганда, безнең республика территориясендә хәбәрсез югалган кешеләрнең иң күпчелеген түбәндәге төркемнәргә бүләргә мөмкин - балалар, өлкән кешеләр, табигатьтә ял итәргә яратучылар. Коткаручылар ешрак урманда һәм суда югалган кешеләрне эзли.
Хәбәрсез югалган кешеләрнең санын киметү өчен Татарстан Республикасы Гадәттән тыш хәлләр министрлыгы каршындагы Татарстан Республикасы Эзләү-коткару хезмәте коткаручылары халыкка үз киңәшләрен бирә.
Балалар юкка чыкмасын өчен
Шулай итеп, балаларның билгесез югалуын кисәтү максатларында үз-үзеңне тотуның төп кагыйдәләре булып түбәндәге белемнәр һәм гамәлләр тора:
- таныш булмаган кешеләр белән беркая да китмәскә. Мошенниклар балаларның ышанычлылыгыннан файдалана (үткәрелгән экспериментлар ун баланың тугызы таныш булмаган кешеләр белән китәргә мөмкин булуын күрсәтә). Ата-аналарга бу хакта үз балаларына даими сөйләп торырга һәм тормыштан мисаллар китерергә кирәк;
- өлкәннәргә (яхшырак полиция хезмәткәрләренә яки башка хезмәткәрләргә, кибет яки банк хезмәткәрләренә) ярдәм сорап мөрәҗәгать итәргә кирәк, тик таныш булмаган кешеләр белән беркая да китмәскә кирәк;
- ата-аналарның мәгълүматларын һәм үз өй адресын белергә кирәк, тик баласы кешегә бары тик формада гына хәбәр итәргә тиеш. Яки ата-аналар баланың махсус кием ярлычкаларында, браслетларда һ. б. язылуы турында кайгыртырга тиеш.
- урамда яки сәүдә үзәкләрендә югалган очракта, бала белән фикер алышырга кирәк. Шул ук вакытта балага кычкырып кычкыру һәм ярдәмгә чакыру кирәклеге турында аңлатырга, шулай ук югалту мизгелендә янәшәдә булган кешене кычкырып әйтергә кирәк, чөнки мондый паник халәттә балаларга, тәрбия үзенчәлеген истә тотып, кычкырып кычкыру кыен - бала ата-анадан һәрчак «тынычлык, кычкырма»ишетә.
- балага юл йөрү өлеше аша чыкканда Юл хәрәкәте кагыйдәләрен үтәү кирәклеген аңлатырга кирәк
- бала хәрәкәт маршруты буенча (Мәктәпкә, әби янына һ. б.) урын белергә тиеш.)
- агрессив этләр белән үз-үзеңне тоту кагыйдәләрен һәм күнекмәләрен белергә тиеш.
Ел фасылын исәпкә алып, сулыкларда куркынычсызлык кагыйдәләре дә актуаль, чөнки күп кенә балалар, бигрәк тә авыл җирендә, елгалар һәм күлләр бозында тимераякта шуарга яраталар:
- өйдән чыккач, бала кайда һәм кем белән дусларының (дуслар һәм аларның әти-әниләренең телефоннары), күпме вакытны урамда үткәрәчәген һәм өйгә кайткач хәбәр итәргә тиеш.;
- артык булмаган балага югары киемдә «селфи» ясарга һәм әти-әниләренә үз фотоларын җибәрергә туры киләчәк.)
- бала ата-аналар белән элемтә урнаштыру өчен кесә телефонының эшкә яраклылыгын даими тикшерергә тиеш (сәгатенә 1 тапкыр шалтыратырга).
Әгәр кеше югалган икән, көтмәгез! Шунда ук бердәм «112» ашыгыч чакырулар хезмәтенә шалтыратыгыз, полициягә гариза бирегез.
Сәламәт булмаган һәм өлкән кешеләр югалган очракта нишләргә?
Карарбыз пропажу кешеләр белән деменцией һәм башка психическими расстройствами, өлкән яшьтәге кешеләр.
Исәпкә алып, хәтта, алар контрольдә тотыла, ул барыбер түгел тотальным, бу кешеләр иртә яки соң исчезают. Күпчелек очракта бу аңлашыла да, мотивлары да, маршрутлары да билгеле түгел. Әйе, кайчагында югалган кешенең элек искә алуы, аның үткәненә бәйле урыннарга бару ниятен белдерүе дә була. Һәм бу категория кешеләрнең юкка чыгуының өченче варианты-ул кинәт хәтерне, ориентацияне югалту.
Кагыйдәләр өчен туганнары яки якыннары, сәләтле минимальләштерергә, аларны безвестное исчезновение:
- бөтен кием-салымга кеше исеме язылган меткалар (биркалар) беркетегез, кирәкле контактлар, бәлки диагноз белән дә булырга мөмкин;
- кесәләргә шул ук мәгълүматлар (бу-ышанычсыз ысул, тулысынча аңа таяна алмый — деменцияле кешеләр аларны еш табалар һәм ташлый, ә моннан тыш, сез аларны юарга һәм кире кайтармый аласыз);
- сатып алыгыз Сезнең якыннарына сәгать белән трекером һәм өйрәтергә шалтырата алар белән бер кнопкой. Следите өчен сәгатьләр буе заряжены, һәм алар һәрвакыт булырга, сезнең өлкән туганы, кайчан ул чыга өйдән. Тагын бер вариант-несъемный браслет белән GPS-трекером;
- сезнең туганыгыз телефонына урнашу урынын билгеләү буенча кәрәзле оператор хезмәтен тоташтырыгыз, кушымта урнаштырыгыз, ул кайда урнашуы турында мәгълүмат алырга мөмкинлек бирә.;
- әгәр өлкән туганы бер генә яши икән, аны һәрвакыт шалтыратырга өйрәтегез, ул кая да булса китәргә җыенганда. Үзегез чакырылганда, көндәлек контроль вакытын билгеләгез.
Әгәр кеше югалган икән, көтмәгез! Шунда ук бердәм «112» ашыгыч чакырулар хезмәтенә шалтыратыгыз, полициягә гариза бирегез.
Бу төр кешеләрнең ярдәм сорап түгел, ә салкыннар белән урамда күп сәгатьлек урнашканнан соң мөрәҗәгать итә алуларын һәм салкын булырга мөмкинлеген исәпкә алып, битараф калырга ярамый.
Төнлә ялгызлыкта булган өлкән яшьтәге (шул исәптән тукталышта утыручылар) өлкәннәргә игътибар итегез. Аларны сынап карарга кирәк: аларның хәле, ярдәм кирәкме, ул хәзер нинди сәгать һәм датаны беләме-юкмы икәнлеген ачыклагыз. Әгәр кеше бу урында һәм бу вакытта сәер булса, бердәм «112» ашыгыч чакырулар хезмәте аша гариза калдырыгыз һәм полиция, ашыгыч ярдәм чакырыгыз.
Табигатьтә ничек югалмаска?
- күңелсезлекләрне булдырмас өчен, туганнарын һәм якыннарын борчырга мәҗбүр итмәс өчен, аларны алдан кисәтергә, алар белән маршрут һәм урманнан кайту, Балык тоту, йөрү вакыты турында фикер алышырга кирәк. Бу коткаручыларга, кирәк булган очракта, эзләү районын сузарга һәм адашкан кешеләрне табу вакытын кыскартырга ярдәм итәчәк;
- өйрәнергә кирәк җирле сезнең вакыт үткәрү;
– урманга барыр алдыннан кәрәзле телефон балансын тулыландырырга, шулай ук батарейларның зарядын тикшерергә кирәк;
- закачать телефон һәм өйрәнергә файдаланырга төрле навигация программалары;
- үзе белән компас, шырпы, пычак, аз гына су һәм азык-төлек запасы алырга. Урманнан икенче көнне генә чыгарга әзер булыгыз. Дарулардан даими файдаланучыларга, ә бу, барыннан да элек, өлкәннәргә кагыла, үзләренә кирәкле медикаментлар кирәк;
- тәүлеккә һава торышы фаразына туры китереп, ачык киенегез;
– юлда мөмкин кадәр күбрәк предметларны истә калдырырга тырышыгыз – ниндидер гадәти булмаган агачлар, ташлар һәм башкалар.
Әгәр кеше югалган икән, көтмәгез! Шунда ук бердәм «112» ашыгыч чакырулар хезмәтенә шалтыратыгыз, полициягә гариза бирегез.
Әгәр сез адашкан урманда яки җирдә:
- паникуйте, тукталыгыз һәм прислушайтесь. Чыгарга кешеләргә булыша, төрле тавышлары. Әгәр сезнең эзләвегезне төгәл беләсез икән-урында калыгыз, учакыгызны үрчетегез-төтеннән кешене табу җиңел;
- әгәр юл эзлисез икән, эчмәгез, кояшка юнәлегез. Электр тапшыру линиясенә, тимер юлга, газүткәргечкә, елгага чыга алсаң, бу объектлар буйлап барганда, һәрвакыт кешеләр янына чыгасыз.;
- шулай да төн сезне урманда эләктереп алсак, төнлә өчен яраклы урынны сайлагыз. Караңгы вакытта хәрәкәт итәргә киңәш ителми. Төнге урынны Зур агач янында сайлагыз. Урнашу яхшырак барлыгы спиной янына агач, үз алдында утырырга учак һәм ярдәм итәргә, аны төн буе.
Иң мөһиме, кәрәзле элемтә булса, «112» ашыгыч чакырулар бердәм хезмәтенә шалтыратыгыз һәм сез югалганыгыз турында хәбәр итегез, диспетчерның сорауларына җавап бирегез һәм ярдәм көтегез.